ຄົບຮອບ 10 ປີ ໃນການກະຈາຍສຽງ: ວິທຍຸ ເອເຊັຽ ເສຣີ

ຈຳ​ປາ​ທອງ
2007.08.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ຄົບຮອບ 10 ປີ ໃນການກະຈາຍສຽງ: ວິທຍຸ ເອເຊັຽ ເສຣີ ຊູຊານ ເລເວີຣີ (ອໍານວຍການ ຝ່າຍເອເຊັຽອາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້), ແດນ ຊາວເທີແລນ (ຮອງປະທານ ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ), ວຽງໄຊ ຫລວງໂຄດ (ອໍານວຍການ ຜແນກ ພາສາລາວ), ທ້າວໝໍ້ ບຸນນາກ (ຮອງ ຜູ້ອໍານວຍການ ຜແນກພາສາລາວ)
Photo: RFA

ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ ທີ່ນະຄອນຫຼວງວໍຊິງຕັນ ດີຊີ ສະຫະຣັຖ ອາເມຣິກາ ໃນປີ 1996 ດ້ວຍທຶນ ຂອງຣັຖບານ ສະຫະຣັຖ. ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ ເປັນອົງການຈັດຕັ້ງເອກຊົນ ບໍ່ຫວັງຜົລກຳໄລ ມີໜ້າທີ່ ສເນີຂ່າວ ຕໍ່ຜູ້ຟັງ ໃນປະເທດຕ່າງໆ ຢູ່ເອເຊັຽ, ຊຶ່ງບໍ່ມີທາງ ທີ່ຈະໄດ້ຮັບຂ່າວຄາວ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ຖືກຕ້ອງ ແລະ ທັນການໄດ້.

ໃນ​ຖານະ​ ເປັນ​ອົງການ​ຈັດ​ຕັ້ງ ​ຕົວ​ແທນ​ອອກ​ຂ່າວ, ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ມີ​ຄວາມ​ມຸ້ງ​ໝາຍ ກະຈາຍ​ຂ່າວ ​ແລະ ​ອອກ​ຂ່າວ​ສົດ ​ໄປ​ຍັງ​ ແຕ່ລະ​ປະ​​ເທດ ທີ່​ເປັນ​ເປົ້າໝາຍ ຄື: ຈີນ, ທິ​ເບ​ດ, ພະ​ມ້າ, ກັມ​ພູ​ຊາ, ​ເກົາຫຼີ​ເໜືອ, ລາວ ​ແລະ ​ວຽດນາມ.

​ເບິ່ງລວມ​ແລ້ວ ​ເຫັນ​ວ່າ ການ​ອອກ​ຂ່າວ​ ກະຈາຍສຽງສາກົລ ​ຈາກ​ສະຫະຣັຖ ອາເມຣິກາ ​ເປັ​ນການ​ອອກຂ່າວ ທີ່​ມີ​ລັກສະນະ ​​ເປັນ​ຕົວ​ແທນ ຫຼື ເປັນ​ສຽງ ​ຂອງ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ ທີ່​ມີ​ການຈຳ​ກັດ, ຮັດ​​ແຄບ ​ສິທ ​ເສຣີພາບ​ ຂອງ​ສື່​ມວນ​ຊົນ, ​ເປັນ​ຕົວ​ແທນ​ ກະຈາຍ​ຂ່າວ ​ທີ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ ການ​ໂຄສະນາ​ຊວນ​ເຊື່ອ ​ໃຫ້​ມີ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ ​ຈັບ​ອາວຸດ​ຕໍ່ສູ້​ ຕ້ານ​ການ​ບໍຣິຫາ​ນ ປະ​​ເທດ​ ດ້ວຍ​ລະບົບ ​ທີ່​ຫ້ຽມ​ໂຫດ. 

​ແຕ່​ການ​ອອກ​ຂ່າວ ​ແບບ​ເປັນ​ຕົວ​ແທນ​ນັ້ນ, ກໍ​ມີ​ຜົລ​ປ​ໂຍດ, ດັ່ງ​ການ​ອອກ​ຂ່າວ​ ຂອງ​ວິທຍຸ ຢູໂຣບ​ເສຣີ ກໍ​ມີ​ບົດບາດ ​ໃນ​ການ​ປະກອບສ່ວນ​ ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ຈູ​ດຂະ​ນວນ ​ການ​ປະຕິວັດ​ ຢູ່​ປະ​ເທດ​ຮັງກາຣີ ປີ 1956 ​ແລະ ​ຢູ່ ​ເຊັກ​ໂກສະ​ໂລ​ວັກ​ກີ ​ໃນ​ປີ 1968 ​ແລະ ​ໃນການ​ປ່ຽນ​ແປງ ສະພາບການ​ຢູ່​ໂປ​ແລນ, ຢູ່​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ ຢູ​ໂຣບຕາ​ເວັນ​ອອກ ​ແລະ ​ສະຫະພາບ​ໂຊ​ວຽດ ​ໃນ​ຊຸມ​ປີ 1970 ​ແລະ​ຊຸມ​ປີ 1980. ​ແຕ່​ກໍ​ຍັງ​ມີ​ຊາວ​ອົພຍົບ ຈຳນວນ​ຫຼວງຫຼາຍ ທີ່​ເຄື່ອນ​ໄຫວ ​ວຽກ​ງານ​ການ​ເມືອງ ຍັງ​ເຫັນ​ວ່າ ການ​ເປັນຕົວ​ແທນ​ອອກ​ຂ່າວ ​ແບບ​ນັ້ນ ຍັງ​ບໍ່​ເປັນ​ທີ່​ພໍ​ໃຈ​ຢູ່.

ທັມມະ​ດາ​ແລ້ວ ການ​ກະຈາຍ​ຂ່າວ ຕ້ອງ​ຢຶດໝັ້ນ​ ຢູ່​ໃນ​ຂອບ​ ຂອງ​ຄວາມ​ມີ​ອິສຣະພາບ ຄື​ກັນ​ກັບ ​ກິ​ຈການ​ ຂອງ​ໜັງສືພິມ​ນຶ່ງ​ໆ ທີ່​ອອກຂ່າວ​​ໄປ ​ແລ້ວ​ໃຫ້ປະຊາຊົນ​ ເປັນ​ຜູ້​ຕັດສິນ​ ເອົາ​ເອງ​ວ່າ ຂ່າວ​ນັ້ນ ຫຼື ​ບັນຫາ​ນັ້ນ ​ແມ່ນຢຳ ແລະ ​ຖືກຕ້ອງ​ພຽງ​ໃດ.

​ແລະ​ ມັນກໍເປັນ​ກົດ​ເກນ ​ທີ່​ວ່າ ສຳລັບ​ສັງຄົມ ​ທີ່​ມີ​ການ​ອອກ​ຂ່າວ ແບບ​ເສຣີ​ແລ້ວ ກໍ​ບໍ່​ມີ​ຄວາມຈຳ​ເປັນ​ ທີ່​ຈະ​ອອກຂ່າວ ກະຈາຍສຽງ​ ແບບ​ເປັນ​ຕົວ​ແທນ ​ອັນ​ນີ້.

ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ​ ຢຶດໝັ້ນ​ ຢູ່​ໃນ​ມາ​ຕຖານ​ ຂ​ອງຄວາມ​ເປັນ​ຈິງ, ​ແມ່ນຢຳ ​ແລະ​ ຍຸຕິ​ທັມ​ ໃນ​ການ​ອອກ​ຂ່າວ. ດັ່ງ​ນັ້ນ ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ຈຶ່ງ​ຮັກສາ​ເປົ້າ​ໝາຍ ​ຂອງ​ຕົນ​ໄດ້ ຄື ​ຄວາມ​ໄວ້​ວາງ​​ໃຈ ແລະ ​ຄວາມ​ເຊື່ອ​ຖື​ ຂອງຜູ້​ຟັງ​ ໃຫ້​ຫລາຍ​ທີ່​ສຸດ.

ການວາງ​ຕົນ​ແບບ​ນີ້ ອາດ​ແຕກ​ຕ່າງ​ ກັບ​ອົງການ​ຂ່າວ​ອື່ນໆ ທີ່​ອາດ​ມີ ​ການ​ປະຕິບັດ ປະ​ເພນີ​ການ​ຂ່າວ​ ເປັນຂອງ​ຕົນ​ເອງ.

ອັນ​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ ​ສຳລັບ ​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ກໍ​ຄື ​ບໍ່​ເປັນ​ກະບອກ​ສຽງ​ ໂຄສນາ​ ນະ​ໂຍບາຍ ຂອງ​ສະຫະຣັຖ ຫຼື ​ກຸ່ມ​ຈັດ​ຕັ້ງ ​ການ​ເມືອງ ​ອັນ​ໃດ​ອັນ​ນຶ່ງ ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ສນອງ​ຂ່າວສານ ​ທີ່ມີ​ມູນຄວາມ​ຈິງ ຊຶ່ງຖືກ​ຫ້າມ​ເປີດ​ເຜີຍ ​ໃນ​ສັງຄົມ​ ທີ່​ມີ​ການ​ຈຳກັດ​ຮັດ​ແຄບ ການ​ອອກ​ຂ່າວ ​ຂອງສື່​ມວນ​ຊົນ. ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ບໍ່​ສາ​ມາດ ​ເປັນສຖາ​ນີ ວິທຍຸ​ ທີ່​ວາງ​ຫຼັກ​ການ​ ແບບ​ຄຳ​ພີ​ຕາຍ​ໂຕ ທີ່​ບໍ່​ມີ​ຂໍ້​ພິສູດ​ ຄື​ກັນກັບ ​ວິທຍຸ​ແຫ່ງຣັຖ ອາ​ດີດ​ ສະຫະພາບ​ໂຊ​ວຽດ.

ອັນ​ນັ້ນ ໝາຍ​ຄວາມ​ວ່າ ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ ທີ່​ມີ​ອິສຣະພາບ​ ທາງ​ສື່​ມວນ​ຊົນ ຣັຖບານ​ ຈະ​ບໍ່​ຄວບ​ຄຸມ ​ການ​ອອກ​ຂ່າວ. ​ແຕ່​ກົງກັນຂ້າມ​ ໃນ​ປະ​ເທດ ​ທີ່​ໃຊ້​ລະບອບ​ການ​ປົກຄອງ ​ແບບ​ຜະ​ເດັດ​ການ ຈະ​ໃຊ້ ​ວິທຍຸ ​ແລະ ​ລະບົບ ສື່​ມວນ​ຊົນ​ອື່ນໆ ​ເປັນ​ເຄື່ອງມື ​ໂຄສະນາ​ຊວນ​ເຊື່ອ ຂອງ​ພັກ​ ແລະ ຣັຖ ​ເພື່ອຈຳກັດ​ ທຸກ​ປະກົດ​ການ ​ທີ່​ຫຍໍ້​ທໍ້ ​ທາງ​ແນວ​ຄິດ ​ແລະ ​ວັທນະ​ທັມ ດັ່ງ​ທີ່​ໄດ້ ​ກຳນົດ​ໄວ້ ​ຢູ່​ໃນມາດຕຣາ 19 ຂອງຣັຖທັມມະ​ນູນ ສາທາຣະນະຣັຖ ປະຊາ​ທິປະ​ໄຕ ປະຊາຊົນ​ລາວ.

​ແລະ ຈະ​ເຫັນ​ແຈ້ງ​ ຕື່ມ​ອີກ​ ຢູ່​ໃນ​ມະຕິ 7, ມະຕິ 8  ຂອງ​ພັກ​ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດ​​ລາ​ວ ທີ່​ວ່າ ຂ​ແນ​ງຖ​ແລງ​ຂ່າວ ແລະ ​ສື່​ມວນ​ຊົນ​ ຕ້ອງ​ຢຶດໝັ້ນ ​ໃນ​ທັສນະ​ ຂອງ​ພັກ, ​ເປັນ​ເຄື່ອງມື ​ອັນ​ແຫຼມ​ຄົມ ທາງ​ດ້ານການ​ເມືອງ-ແນວ​ຄິດ, ທັງ​ເປັນ ​ນັກ​ໂຄສະນາ, ນັກ​ຂົນຂວາຍ​ ແລະ ​ເປັນ​ນັກ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ລວມໝູ່. ເພື່ອ​ເຮັດ​ໃຫ້ ​ທົ່ວ​ສັງຄົມ ​ມີ​ມານະ​ຈິດ ​ແລະ ​ອຸດົມ​ຄະຕິ​ລວ​ມ ອັນ​ດຽວ​ກັນ ພາຍ​ໃຕ້ ​ການ​ເປັນ​ແກນ​ນຳ ​ຂອງ​ພັກ​ປະຊາຊົນ​ປະຕິວັດ​ລາວ  ພັກ​ເລັ່ງ​ທວງ​ໃຫ້​ຖັນ​ແຖວ ​ພະນັກງານ ​ມີ​ທາດ​ແທ້ ຫຼັກໝັ້ນ ​ອັນໜັກ​ແໜ້ນ​ ມີ​ສະຕິ​ ຕໍ່ການຈັດ​ຕັ້ງ ​ແລະ ​ລະບຽບ​ວິນັຍ, ​ແລະ​ມີ​ຄວາມ​ຈົ່ງ​ຮັກ​ພັກດີ ຢ່າງ​ເດັດຂາດ ​ຕໍ່​ພາຣະກິດ ​ຂ​ອງພັກ​ຢ່າງ​ດຽວ.

​ເບີ່​ງລວມ​ແລ້ວ, ບໍ່​ວ່າ​ ຂ​ແນ​ງການ​ໃດ ​ທີ່​ມີ​ຢູ່ ​ໃນ​ສັງຄົມ​ລາວ ​ປັດຈຸ​ບັນ​ ກໍ​ລ້ວນ​ແລ້ວ​ແຕ່ ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ ​ເພື່ອ​ສິດ​ ແລະ ​ຜົລ​ປ​ໂຍດ ​ຂອງ​ພັກ​ປະຊາຊົນ ​ປະຕິວັດ​ລາວ ຜູ້​ຜູ​ກຂາດ​ອຳນາ​ຈ ທັ້ງນັ້ນ. ​ແຕ່​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ອອກ​ຂ່າວ​ຄາວ​ຕ່າງໆ ທັງ​ກ່ຽວ​ກັບ ​ລາວ ​ແລະ ​ກ່ຽວ​ກັບ ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ ໂດຍ ສະ​ເພາະ ບັນດາ​ປະ​ເທດ ​ໃນ​ຂົງ​ເຂດ​ເອ​ເຊັຽ ກໍ​ເພື່ອປະກອບ​ສ່ວນ​ ເຂົ້າ​​ໃນ​ການ​ຊຸກ​ຍູ້​ ໃຫ້​ປ​ະ​ເທດ​ລາວ ມີ​ເອກ​ຣາດ ຢ່າງ​ແທ້​ຈິງ ​ໃຫ້ປະຊາ​ຊົນ​ລາວ ມີ​ສິທ​ເສຣີພາບ ປະຊາທິປະ​ໄຕ.

​ໃນ​ການ​ກະ​ຈາ​ຍສຽງ, ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽເສຣີ ພາກ​ພາສາ​ລາວ ມີ​ຣາຍການ​ຂ່າວ ​ແລະ ​ສາຣະຄດີ. ສຳລັບ​ຂ່າວ ​ກໍ​ມີ​ຂ່າວ​ລາວ ​ເປັນ​ຕົ້ນຕໍ​ ແລະ​ ຂ່າວ​ຕ່າງປະ​ເທດ ທີ່​ເຫັນ​ວ່າ ​ຈະ​ມີ​ຜົລ​ປ​ໂຍດ ​ແລະ ​ນຳ​ຄວາມ​ຮູ້​ມາສູ່​ປະຊາຊົນ​ລາວ.

ສ່ວນ​ສາຣະຄະດີ, ​ກໍ​ມີ​ ສາຣຄະດີ ປະຈຳ​ສັປດາ ​ແລະ ​ສາຣະຄະດີ ​ທົ່ວໆ ໄປ. ມີ​ຣາຍການ ​ຕອບ​ຈົດໝາຍ ທີ່​ເປີດ​ໂອກາດ​ ໃຫ້​ຜູ້​ຟັງ​ ສົ່ງ​ຄວາມ​ຕິ​ຊົມ​ ກ່ຽວກັບ ​ຣາຍການ​ຂ່າວ​ ແລະ​ ໃນ​ຂນະ​ດຽວ​ກັນ ກໍ​ອອກ​ຄວາມ​ຄິດ​ຄວາມ​ເຫັນ ​ສ່ວນ​ຕົວ​ ກ່ຽວ​ກັບ ​ບັນຫາ​ຕ່າງໆ ທີ່​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ​ໄດ້​ສ​ເນີ​ໄປ. ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ ກໍ​ມີ ​ຣາຍການ​ການ​ສຶກສາລາ​ວ, ວິທຍາ​ສາດ​ການ​ແພດ, ການບັນ​ເທີ​ງ, ໝໍ​ລຳ ມີ​ຣາຍການ ​ສ​ເນີ​ຊີວະ​ປວັດ ​ທີ່​ເປັນ​ໜ້າ​ສົນ​​ໃຈ, ​ແລະ ​ມີ​ສາຣະຄດີ​ ກ່ຽວ​ກັບ ​ລາວ ທີ່​ຫາ​ຟັງ​ໄດ້​ຍາກ ​ເປັນ​ຕົ້ນ​ ປວັດ​ສາຕ​ລາວ, ພາສາ​ລາວ, ນິທານ​ພື້ນ​ເມືອງ​ລາວ.

ສຳລັບ​ ສາຣະຄະດີ​ ທົ່ວໆໄປ, ກໍ​ມີ​ບົດ​ວິ​ເຄາະ, ບົດ​ວິຈານ ​ແລະ​ ຣາຍການ​ອື່ນໆ ທີ່​ມີ​ຜົລ​ປ​ໂຍດ. ດັ່ງ​ນັ້ນ ການ​ອອກ​ຂ່າວ ບໍ່​ວ່າ ​ຈະ​ພົວພັນ​ເຖິງ ​ບັນຫາ​ການ​ເມືອງ, ​ເສ​ຖກິດ-​ສັງຄົມ ລ້ວນ​ແລ້ວ​ແຕ່​ ເປັນ​ຂ່າວ​ ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ຈິງ, ຂ່າວທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ແທ້. ສ່ວນວ່າ ​ຈະ​ຕີລາຄາ​ຂ່າວ ​ໄປ​ໃນ​ທິດ​ທາງ​ໃດ​ນັ້ນ, ​ກໍ​ຂຶ້ນ​ກັບ​ ການ​ຊັ່ງ​ຊາ ​ຂອງ​ຜູ້​ຟັງ​ ແ​ຕ່ລະ​ຄົນ.

​ແຕ່​ຕລອດ​ໄລຍະ 10 ປີ ທີ່​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ຜ​ແນ​ກພາສາລາ​ວ ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ມາ​ນີ້ ພວກ​ເຮົາ​ເຫັນ​ວ່າ ຂ່າວ​ຕ່າງໆ ​ທີ່​ຖືກ​ກະຈາຍ​ອອກ​ໄປ​ນັ້ນ ​ໄດ້​ຖືກ​ຂານ​ຕອບ​ ດ້ວຍ​ຄວາມ​ນິຍົມ​ ເປັນ​ຢ່າງ​ດີ ​ຈາກ​ຜູ້​ຟັງ ​ແລະ ​ປະຊາຊົນ​ລາວ​ ທັງ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນ​ລາວ​ ແລະ​ ຢູ່​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ເພີ່ມ​ຫລາຍຂຶ້ນ.

​ແລະ ​ສັງ​ເກດ​ເຫັນ​ວ່າ ​ໃນ​ໄລຍະຫຼັງໆ​ ມາ​ນີ້ ເວັບ​ໄຊ​ທ໌ (web site) ຂອງ​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ຜ​ແນ​ກພາສາ​ລາວ ​ກໍ​ໄດ້​ຮັບຄວາ​ມນິຍົມ​ ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ເລື້ອຍໆ, ​ແລະ​ ຫວັງ​​ສ​ເມີ​ວ່າ ບັນດາ​ທ່ານ​ ທີ່​ຮັກ​ແພງ ​ທັງຫລາຍ ຈະ​ຂຍາຍ ການ​ຮັບ​ຟັງ​ຂ່າວ​ ຈາກ​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຽ​ເສຣີ ພວກ​ເຮົາ​ຕໍ່​ໆໄປ ​ແລະ​ ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ ກໍ​ຫວັງ​ວ່າ ​ຈະ​ໄດ້​ຮັບ​ຄຳ​ຕິ​ຊົມ ດ້ວຍ​ຄວາມ​ປາຖນາ​ດີ​ ຈາກ​ບັນດາທ່າ​ນ ນຳ​ດ້ວຍ.

​ເຖິງ​ຢ່າງ​ໃດ ກໍ​ຕາມ, ​ວິທຍຸເອ​ຊັຽ​ເສ​ພວກ​ເຮົາ​ ກໍພະຍາຍາມ​ປັບປຸງລາຍການ​ຂ່າວ​ຢູ່​ສ​ເມີ ​ເພື່ອ​ຕອບ​ສນອງ​ ຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ ​ຂອງ​ຜູ້​ຟັງ ​ແລະ ​ປະຊາຊົນ​ລາວ​ຕໍ່ໆ​ໄປ.

ອອກຄວາມເຫັນ

ອອກຄວາມ​ເຫັນຂອງ​ທ່ານ​ດ້ວຍ​ການ​ເຕີມ​ຂໍ້​ມູນ​ໃສ່​ໃນ​ຟອມຣ໌ຢູ່​ດ້ານ​ລຸ່ມ​ນີ້. ວາມ​ເຫັນ​ທັງໝົດ ຕ້ອງ​ໄດ້​ຖືກ ​ອະນຸມັດ ຈາກຜູ້ ກວດກາ ເພື່ອຄວາມ​ເໝາະສົມ​ ຈຶ່ງ​ນໍາ​ມາ​ອອກ​ໄດ້ ທັງ​ໃຫ້ສອດຄ່ອງ ກັບ ເງື່ອນໄຂ ການນຳໃຊ້ ຂອງ ​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຍ​ເສຣີ. ຄວາມ​ເຫັນ​ທັງໝົດ ຈະ​ບໍ່ປາກົດອອກ ໃຫ້​ເຫັນ​ພ້ອມ​ບາດ​ໂລດ. ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຍ​ເສຣີ ບໍ່ມີສ່ວນຮູ້ເຫັນ ຫຼືຮັບຜິດຊອບ ​​ໃນ​​ຂໍ້​ມູນ​ເນື້ອ​ຄວາມ ທີ່ນໍາມາອອກ.